ada_blue
Ενοριακά
Ο Ναός μας

Ο Ιερός Ναός Αγίου Διονυσίου Αχαρνών, εθεμελιώθηκε στις 23 Μαρτίου του 1978 και αποπερατώθηκε στις 27 Ιουνίου του 1980 ενώ εγκαινιάστηκε στις 18 Νοεμβρίου του 2001

Ο ορθόδοξος ναός αποτελεί το κέντρο της ενοριακής ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι, κατά κανόνα, κτίζεται στο κέντρο της συνοικίας, ή του χωριού και οι τρούλοι και το καμπαναριό προεξέχουν των παρακείμενων κτιρίων. Παλαιότερα όταν υπήρχε έντονο το στοιχείο της κοινωνικότητας και δεν είχε υπεισέλθει το μικρόβιο της αστικής απομόνωσης, ο περίβολος του ναού ήταν τόπος συγκέντρωσης και επίλυσης των προβλημάτων των ενοριτών με κοινή συμμετοχή όλων. Ο ναός είναι το δεύτερο σπίτι του πιστού. Βρέφος όντας εκεί οδηγείται για τον σαραντισμό. Στο ναό λαμβάνει το άγιο Βάπτισμα και αναγεννάται σε νέα εν Χριστώ ύπαρξη. Εκεί στεφανώνεται και μοιράζεται τη χάρα του γάμου του με όλη την τοπική εκκλησία. Εκεί απολαμβάνει τις χαρές των μεγάλων γιορτινών ημερών. Στο ναό χαίρεται τη βάπτιση των παιδιών του. Εκεί μετέχει των ιερών μυστηρίων και λαμβάνει τη λυτρωτική χάρη του Θεού. Μέσα σ’ αυτόν σπεύδει να προσευχηθεί για τις δυσκολίες της ζωής και να αντλήσει δύναμη για την πορεία της ζωής του. Εκεί οδηγείται με το πέρας της επί γης ζωής του, για την εξόδιο ακολουθία του. Στο ναό θα αναπέμπονται εσαεί επιμνημόσυνες δεήσεις γι’ αυτόν και για όλους τους κεκοιμημένους πιστούς.

Ἐσωτερικὴ διαρρύθμιση τοῦ Ναοῦ

Η ανάγκη των χριστιανών να συγκεντρώνονται σε κάποιον ιδιαίτερο χώρο για την τέλεση τοῦ Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας οδήγησε στην δημιουργία των πρώτων ναών. Η διάκριση, μάλιστα των πιστών σε κληρικούς και λαϊκούς συνέβαλλε στην διαμόρφωση του εσωτερικού χώρου του ναού σε κυρίως ναό και Ιερό Βήμα. Το Ιερό Βήμα ξεχωρίζεται με το τέμπλο από τον κυρίως ναό και δεξιά του είναι το δεσποτικό, ενώ δεξιά και αριστερά είναι ὁ χώρος των ψαλτών – τα Ψαλτήρια, ενώ στο Δάπεδο υπάρχει πλαίσιο με τον Δικέφαλο Αετό.

Ο χριστιανικός ναός θεωρείται σύμβολο του ουράνιου χώρου, όπου μπροστά στο θρόνο του Θεου τελείται ἡ Θεία Λειτουργία από τους αγγέλους. Έτσι ο ναός, αν και αποτελείται από απλά δομικά υλικά έχει μία υπερκόσμια χάρη. Το συγκρότημα του ναού περιβάλλεται συχνά από έναν ισχυρό τοίχο, τον περίβολο, για να τον ξεχωρίζει και να τον προστατεύει από τον έξω χώρο.

Ο περίβολος τονίζει τη στροφή του ανθρώπου προς τον εαυτό του. Παλαιότερα πριν ο πιστός μπει στην εκκλησία, περνούσε από το αίθριο, έναν χώρο σαν αυλή που αναδείκνυε την πρόσοψη τοῦ ναού. Στο αίθριο έμπαινε από το μνημειώδες πρόπυλο. Το αίθριο ήταν ένας ευχάριστος και πολυσύχναστος χώρος, που αποτελούσε τον κύριο παλμό της χριστιανικής κοινότητας, έξω από τον ναό. Επίσης εξυπηρετούσε και λειτουργικές ανάγκες, αφού εκεί συνήθιζαν να τελούν την ακολουθία τοῦ όρθρου. Επιβιώσεις του όρθρου μπορούν να θεωρηθούν σήμερα οι μεγάλες αυλές-πλατείες μπροστά από τους ναούς.

Στον χώρο τοῦ αίθριου μπορούσε να συναντήσει κανείς και κοιμητήριο. Η τάση αυτή εξέφραζε την βαθιά πίστη των χριστιανών ότι οι νεκροί δεν χωρίζονταν από τους ζωντανούς. Για αυτό άλλωστε λέγεται κοιμητήριο και όχι νεκροταφείο, επειδή αυτοί που έφυγαν δεν έχουν πεθάνει, αλλά κοιμούνται βαθιά.

Μέσα στο αίθριό σε περίοπτη θέση υπήρχε και κρήνη, δηλαδή βρύση, που εφοδιαζόταν με νερό από υδραγωγείο η πηγάδι. Οι χριστιανοί πριν εισέλθουν στον κυρίως ναό έπλεναν τα χέρια και τα πόδια. Η πράξη αυτή ήταν συμβολική και φανέρωνε την ανάγκη των πιστών για σωματική και ψυχική κάθαρση. Συχνά στις κρήνες χαράσσονταν επιγραφές. Πολύ γνωστή είναι η περίφημη παλίνδρομη επιγραφή της κρήνης της ἉγιαΣοφιάς στην Κωνσταντινούπολη «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ». Στο συγκρότημα τοῦ ναού από τον 6ο αἰ. μ.Χ. προστίθεται και το Βαπτιστήριο, ως ανεξάρτητο ναΐδριο, αφού η τέλεση του βαπτίσματος γινόταν μόνον δυο φορές τον χρόνο.

Νάρθηκας
Από το αίθριο προχωρούμε στον νάρθηκα. Πρόκειται για έναν στενόμακρο χώρο κατά μήκος της εισόδου του ναού. Ἡ είσοδος στον νάρθηκα γινόταν από πλάγιες πόρτες, επειδή οι πιστοί δεν έπρεπε να βλέπουν απ᾿ ευθείας τα τελούμενα στο Ιερό Βήμα που βρισκόταν απέναντι. Στον νάρθηκα έμεναν παλαιότερα οι αβάπτιστοι και οι «προσκλαίοντες», δηλαδή αυτοί που έδειχναν δημόσια μετάνοια για βαριά αμαρτήματα. Γι᾿ αυτόν ακριβώς τον λόγο ο νάρθηκας αποτελούσε σύμβολο του εξωτερικού χώρου. Εδώ η παράσταση του Ιησού ως διδασκάλου έχει σημασία αλληγορική. Ο Χριστός είναι ἡ θύρα εσόδου στην Βασιλεία τῶν Ουρανών. Στους μεγάλους ναούς ο νάρθηκας είχε συνήθως δυο ορόφους. Στον δεύτερο όροφο βρισκόταν ὁ γυναικωνίτης.

Ένα τριπλό άνοιγμα, το τρίβηλο, ένωνε τον νάρθηκα με τον κυρίως ναό. Ὁ κυρίως ναός έχει σχήμα ορθογώνιο η σταυρικό και καταλήγει σε μία αψίδα ιερού, που βρίσκεται συνήθως στα ανατολικά. Χωρίζεται με κιονοστοιχίες σε κλίτη, τμήματα δηλαδή, τα οποία είναι παράλληλα προς τον κατά μήκος άξονα του ναού. Οι κιονοστοιχίες δίνουν μία ρυθμική διάταξη και τονίζουν το βάθος. Συμβολίζουν τους Αποστόλους, τους Προφήτες, τους Αγίους ως στηρίγματα της Εκκλησίας. Τα κλίτη είναι πάντοτε σε μονό αριθμό, από 1 έως 9. Το μεσαίο κλίτος έχει μεγαλύτερο πλάτος και ύψος και φωτίζεται περισσότερο.

Ὁ κύριος ναός είναι σύμβολο του ορατού ουρανού και του Παραδείσου. Από τα ιδιαίτερα μέρη του η οροφή συμβολίζει τον ουρανό και το δάπεδο τη γη. Τα κανδήλια και οι πολυέλαιοι αλληγορούν τους αστέρες.

Κυρίως Ναός
Στον χώρο του κυρίως ναού υπάρχουν και τα καθίσματα η στασίδια, που προορίζονται για τους πιστούς. Επίσης υπάρχουν ο άμβωνας και τα αναλόγια. Ο άμβωνας, ο οποίος βρίσκεται στη μέση σε μία πλευρά τοῦ μεσαίου κλίτους, είναι ένα έμψυχο βήμα που χρησιμοποιείται για την ανάγνωση των γραφών και για το κήρυγμα. Συμβολίζει το λίθο τοῦ μνήματος του Χριστού. Τα αναλόγια χρησιμοποιούνται για το υμνολογικό μέρος της λατρείας.

Το Εικονοστάσιο η Τέμπλο χωρίζει το Ιερό Βήμα από τον κυρίως ναό. Ωστόσο δεν αποτελεί διαχωριστικό τείχος, αλλά συνδετικό κρίκο μεταξύ των δυο κόσμων, τοῦ αισθητού και του νοητού.

Η κεντρική του θύρα ονομάζεται Ωραία Πύλη, ενώ οι πλαϊνές παραπόρτια. Πριν από την Ωραία Πύλη υπάρχει ο σολέας, ένα είδος υπερυψωμένου διαδρόμου πάνω στον οποίο γίνεται η μετάληψη των πιστών. Ο σολέας συμβολίζει τον ποταμό του πυρός, ο οποίος διαχωρίζει τους δίκαιους από τους αμαρτωλούς. Στις σειρές των εικόνων του τέμπλου οι ιερές μορφές τοποθετούνται με αρμονική τάξη και αυστηρή συνέπεια.

Ἅγιον Βῆμα
Το Ιερό Βήμα έχει σχήμα ημικυκλικό και καλύπτει το ανατολικό τμήμα του ναού, καθώς οι χριστιανοί προσεύχονται προς την ανατολή. Συμβολίζει τα υπερουράνια. Ἡ παράσταση της Θεοτόκου με τον μικρό Ιησού στην αγκαλιά της, γνωστή ως «Πλατυτέρα των Ουρανών», που βρίσκεται στο θόλο του Ιερού βήματος συμβολίζει τὴν γέφυρα μεταξύ ουρανού και γης. Στα πλαϊνά του Ιερού Βήματος δημιουργούνται δυο διαμερίσματα, τα Παστοφόρια. Στο βόρειο Παστοφόριο τοποθετούνταν σε μαρμάρινα συνήθως τραπέζια οι προσφορές των πιστών, άρτος και οίνος για την Θεία Ευχαριστία, για να μεταφερθούν αργότερα στην Αγία Τράπεζα. Γι᾿ αυτόν ακριβώς το λόγο, ο χώρος ονομάσθηκε Πρόθεσής και τα τραπέζια, Τράπεζαι προθέσεων η προσφόρων. Το νότιο Παστοφόριο, το Διακονικό, χρησίμευε σαν σκευοφυλάκιο και δεν είχε πάντα σταθερή θέση.

Κεντρικό σημείο του Ιερού Βήματος είναι η Αγία Τράπεζα, γύρω από την οποία στρέφεται η σημασία του όλου ναού. Μάλιστα, όταν είναι λίθινη συμβολίζει τον ίδιο τον Χριστό. Την παρουσία τοῦ Κυρίου συμβολίζει ακόμη το ιερό Ευαγγέλιο που βρίσκεται πάνω στην Αγία Τράπεζα. Όταν αυτή στηρίζεται σε έναν μόνο κίονα, συμβολίζει τον ένα Ιησού Χριστό, στηριζόμενη σε τρεις κίονες, αλληγορεί την Αγία Τριάδα, ενώ σε τέσσερεις συμβολίζει τους Ευαγγελιστές. Κάτω από την Αγία Τράπεζα υπάρχει συνήθως μια μικρή μαρμάρινη λειψανοθήκη, με λείψανα τοῦ Αγίου του ναού. Αυτο είναι το λεγόμενο «ἐγκαίνιον» η «κατάθεσις».

Τέλος, γύρω από την Αγία Τράπεζα, υπήρχε το σύνθρονο, ο θρόνος δηλαδή του επισκόπου και των πρεσβυτέρων. Το σύνθρονο συμβόλιζε το θρόνο του Χριστού στην δευτέρα Παρουσία. Είναι όμως και σύμβολο εξουσίας. Με την πάροδο των χρόνων, καθώς ο επισκοπικός θρόνος μεταφέρθηκε από το Ιερό Βήμα στον κυρίως ναό, το σύνθρονο έπαψε να χρησιμοποιείται.

Ο χριστιανικός ναός αποτελεί έναν μικρόκοσμο που ταιριάζει στα μέτρα του ανθρώπου. Κέντρο του είναι το Ιερό Βήμα με την Αγία Τράπεζα. Χωρίς Αγία Τράπεζα, δίχως Θεία Κοινωνία, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε ναός, ούτε και σωτηρία του ανθρώπου. Ἡ διαίρεση του ναού σε νάρθηκα, κυρίως ναό και Ιερό Βήμα, που εκφράζει τις ηθικές βαθμίδες ανόδου του πιστού θα παραμείνει πάντοτε ως βασικό στοιχείο ολόκληρης της Ορθόδοξης Ναοδομίας.

©

enoriac
Άγιος Διονύσιος Αχαρνών 2022 © All rights Reserved