Η Εορτή του Τίμιου & Ζωόποιου Σταυρού

Ἡ μνήμη του εορτάζεται τὴν 14 Σεπτεμβρίου

Σταυρός ο φύλαξ πάσης της οικουμένης, Σταυρός η ωραιότης  της Εκκλησίας, Σταυρός βασιλέων το κραταίωμα

Σταυρός πιστών το κήρυγμα, Σταυρό Αγγέλων η δόξα και των δαιμόνων το τραύμα.

 

Στις 14 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία εορτάζει την παγκόσμιο Ύψωση του Τιμίου Σταυρού δηλαδή, ανάμνηση του γεγονότος του έτους 628 μ Χ. όταν ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ηράκλειος κατατρόπωσε τους Πέρσες, όπου επανέφερε  και ύψωσε τον Τίμιο Σταυρό στην Ιερουσαλήμ. Ο Σταυρός έχει πρωτεύουσα θέση στη χριστιανική  πίστη και λατρεία. Είναι γνωστός στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και στην εβραϊκή κοινωνία σε ποικίλα σχήματα, είναι οδυνηρό μέσο τιμωρίας και   θανατικής ποινής. επικατάρατος πας ο κρεμάμενος επί ξύλου” (Γαλ. 3,13, Δευτ. 21,23) οι πατέρες της Εκκλησίας βλέπουν προτύπωση του Ιησού Χριστού και του Σταυρού μέσα σε πρόσωπα και γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης. O άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραλληλίζει “αντί της Εύας η Μαριάμ αντί του ξύλου του ειδέναι το καλόν και πονηρόν, το ξύλον του Σταυρού αντί του θανάτου του Αδάμ ο θάνατος του Χριστού”.

Το «ξύλο της ζωής» είναι ουσιαστικός και θεμελιώδης τύπος του Σταυρού του Χριστού. Γι΄αυτό πολλές φορές οι Πατέρες της Εκκλησίας όχι μόνον ρητορικά αλλά και θεολογικά χαρακτηρίζουν τον Τίμιον Σταυρόν ως «ξύλον σωτηρίας», «ξύλον αφθαρσίας», «ξύλον ζωής αιωνίου» και «φυτόν αναστάσεως». Την θεολογίαν του Τιμίου Σταυρού ως «ξύλον αιωνίου ζωής», οι Πατέρες την εξέφρασαν με πολλές εικόνες.

Ο Μωυσής τύπος του Ιησού Χριστού οδηγός ενός λαού από την σκλαβιά των Αιγυπτίων στην ελευθερία με πορεία προς την γη της επαγγελίας, με το ραβδί του αντί του Σταυρού κτύπησε την Ερυθρά θάλασσα  και απελευθερώθηκαν από του Αιγυπτίους. Σταυρόν χαράξας Μωσής επ‘ ευθείας ράβδο την Ερυθράν διέτεμε. (Ειρμός Α’ Ωδής). Επίσης, το ραβδί του Μωυσή ξεδίψασε τους Εβραίους στην έρημο κτυπώντας βράχους να βγάλουν νερό και μάλιστα γλυκό αντί πικρού. Οι προτυπώσεις του Τιμίου Σταυρού στην Παλαιά Διαθήκη είναι πολλές, αλλά αυτό που εξαγιάζει το φρικτό μέσο της θανατικής ποινής είναι η Σταύρωση του Ιησού Χριστού, το αθώο αίμα του Θεανθρώπου που εξαγίασε και εξαγιάζει όλους τους πιστούς, έχει γίνει παγχριστιανικό σύμβολο νίκης ανά τους αιώνες.

Έχει καθιερωθεί από τους πρώτους αιώνες στη λατρεία της Εκκλησίας και αποτελεί ταυτότητα κάθε πιστού, (σε κάθε μυστήριο του βαπτίσματος στον νεοβαπτιζόμενο προσφέρεται ο Σταυρός, όχι ως κόσμημα αλλά ως  δύναμις και προστασία) και οφείλει ο καθένας μας όχι μόνο να τον επικαλείται αλλά και να τον υπερασπίζεται. Αποτελεί «όπλο κατά του διαβόλου» και τις ενέργειες αυτού. Σε κάθε ακολουθία του Αγιασμού ο Τίμιος Σταυρός και η χάρις σταυρωθέντος Ιησού Χριστού  εξαγιάζει το νερό και επενεργεί σε όλη τη δημιουργία.

Αυτό το σημείο του Σταυρού λέγεται ότι είδε σε όραμα ο Μέγας Κωνσταντίνος το έτος 312 μ.Χ. με την επιγραφή ΕΝ ΤΟΥΤΟ ΝΙΚΑ και με το σημείο του Σταυρού στις ασπίδες των στρατιωτών κατατρόπωσε τον Μαξέντιο.

Η εορτή της Υψώσεως του Σταυρού όπως και κάθε γιορτή έχει σκοπό όχι μόνο να υπενθυμίσει αλλά κυρίως να μας ενισχύσει στον καθημερινό μας αγώνα εναντίον του κακού και του διαβόλου.

Αθανάσιος Παπαγεωργίου

Ἀπολυτίκιον 
Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Αὐτόμελον.
Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ ἑκουσίως, τῇ ἐπωνύμῳ σου καινὴ πολιτεία, τοὺς οἰκτιρμούς σου δώρησαι, Χριστὲ ὁ Θεός, Εὔφρανον ἐν τῇ δυνάμει σου, τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν, νίκας χορηγῶν αὐτοῖς, κατὰ τῶν πολεμίων, τὴν συμμαχίαν ἔχοιεν τὴν σήν, ὅπλον εἰρήνης, ἀήττητον τρόπαιον.

Κάθισμα
Ἦχος α’. Τοῦ λίθου σφραγισθέντος.
Τοῦ Σταυροῦ σου τὸ ξύλον προσκυνοῦμεν Φιλάνθρωπε, ὅτι ἐν αὐτῷ προσηλώθης ἡ ζωὴ τῶν ἁπάντων· Παράδεισον ἠνέῳξας Σωτήρ, τῷ πίστει προσελθόντι σοι Ληστῇ· καὶ τρυφῆς κατηξιώθη, ὁμολογῶν σοι, Μνήσθητί μου Κύριε. Δέξαι ὥσπερ ἐκεῖνον καὶ ἡμᾶς, κραυγάζοντας· Ἡμάρτομεν, πάντες τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, μὴ ὑπερίδῃς ἡμᾶς. (Δίς)

Ἕτερον Κάθισμα
Ἦχος πλ. β’.
Μόνον ἐπάγη τὸ ξύλον Χριστὲ τοῦ Σταυροῦ σου, τὰ θεμέλια ἐσαλεύθη τοῦ θανάτου Κύριε· ὃν γὰρ κατέπιε πόθῳ ᾍδης, ἀπήμεσε τρόμῳ· ἔδειξας ἡμῖν τὸ σωτήριόν σου Ἅγιε, καὶ δοξολογοῦμέν σε, Υἱὲ Θεοῦ, ἐλέησον ἡμᾶς. (Δίς)

Ἕτερον Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὸ προσταχθὲν.
Προδιετύπου μυστικῶς πάλαι τῷ χρόνῳ, ὁ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, Σταυροῦ τὸν τύπον, ὡς τὰς χεῖρας ἐξέτεινε σταυροφανῶς Σωτήρ μου· καὶ ἔστη ὁ ἥλιος ἕως ἐχθρούς, ἀνεῖλεν, ἀνθισταμένους σοι τῷ Θεῷ· νῦν δὲ οὗτος ἐσκότισται, ἐπὶ Σταυροῦ σε ὁρῶν, θανάτου κράτος λύοντα, καὶ τὸν ᾍδην σκυλεύοντα.

Ἕτερον Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὸ προσταχθὲν.
Ἐν Παραδείσῳ με τὸ πρίν, ξύλον ἐγύμνωσεν, οὗπερ τῇ γεύσει, ὁ ἐχθρὸς εἰσφέρει νέκρωσιν, τοῦ Σταυροῦ δὲ τὸ ξύλον, τῆς ζωῆς τὸ ἔνδυμα, ἀνθρώποις φέρον, ἐπάγη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ κόσμος ὅλος ἐπλήσθη πάσης χαρᾶς· ὃν ὁρῶντες ὑψούμενον, Θεῷ ἐν πίστει λαοί, συμφώνως ἀνακράξωμεν· Πλήρης δόξης ὁ οἶκός σου. (Δίς)

Ὁ Οἶκος
Ὁ μετὰ τρίτον οὐρανὸν ἀρθεὶς ἐν Παραδείσῳ, καὶ ῥήματα τὰ ἄρρητα καὶ θεῖα, ἃ οὐκ ἐξὸν γλώσσαις λαλεῖν, τὶ τοῖς Γαλάταις γράφει, ὡς ἐρασταὶ τῶν Γραφῶν, ἀνέγνωτε καὶ ἔγνωτε. Ἐμοί, φησί, καυχᾶσθαι μὴ γένοιτο, πλὴν εἰ μὴ ἐν μόνῳ τῷ Σταυρῷ τῷ τοῦ Κυρίου, ἐν ᾧ παθών, ἔκτεινε τὰ πάθη. Αὐτὸν οὖν καὶ ἡμεῖς βεβαίως κρατῶμεν τοῦ Κυρίου τὸν Σταυρὸν καύχημα πάντες· ἔστι γὰρ σωτήριον ἡμῖν τοῦτο τὸ ξύλον, ὅπλον εἰρήνης ἀήττητον τρόπαιον.

Μετάβαση στο περιεχόμενο