ΙΝΑ ΩΣΙΝ ΕΝ

«...ηρώτα τους μαθητάς αυτού λέγων΄ τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι τον υιόν του ανθρώπου; Οι δε είπον΄ οι μεν Ιωάννην τον βαπτιστήν, άλλοι δε Ηλίαν... λέγει αυτοίς΄ υμείς δε τίνα με λέγετε είναι; Αποκριθείς δε Σίμων Πέτρος είπε΄ συ ει ο Χριστός ο Υιόςτου Θεού του ζώντος. Και αποκριθείς ο Ιησούς είπεν αυτώ΄ μακάριος ει, Σίμων Βαριωνά, ότι σαρξ και αίμα ουκ απεκάλυψέ σοι, αλλ’ ο πατήρ μου ο εν τοις ουρανοίς.»

Πολλά και ποικίλα έλεγαν για τον Ιησού ανά τους αιώνες, πολλά και διάφορα λένε και σήμερα. Ιδιαίτερα οι δικοί του, που τον διακονούν, παραμορφώνοντας το πρόσωπό του με τις επεμβάσεις και παρεμβάσεις τους, συντηρητικές ή προοδευτικές, επιφανειακά παραδοσιακές ή αβασάνιστα νεωτερικές. Την αληθινή απάντηση την έδωσε τότε ο Πέτρος, διότι του αποκαλυφθεί, τη σωστή απάντηση δίνουν έως σήμερα οι εκζητούντες και προσδοκώντες μετά πόνου και δεχόμενοι την αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα.

Μια μέρα, πεισμωμένη, κλειστή και κουρασμένη πήγα στο ησυχαστήριο. Βρήκα το γέροντα ν’ αγναντεύει τη θάλασσα. Σιωπούσα. Σε λίγο:

-Φύσηξε, το αισθάνεσαι; Είναι φιλτραρισμένο το αεράκι από τα νερά του Ευβοϊκού… Καλό πράγμα η κίνηση. Καλό για την ψυχή. Κι όταν την κάνεις χωρίς να σκέφτεσαι το σώμα, είναι καλύτερη. Ωραία είναι να περπατάς, να κολυμπάς. Αλλά όταν παρακολουθείς και τη ροδακινιά, πώς μεγαλώνει, και την περιποιείσαι για να δώσει τους καρπούς της, είναι πιο καλή. Είπα σ’ έναν καθολικό να κάνει μετάνοιες. Με άκουσε κι έλεγε «ωραίο πράγμα οι μετάνοιες. Να πέφτεις να σηκώνεσαι, και πάλι το ίδιο. Φιλοζοφία». Ενώ για μας ζόφος είναι σκοτάδι. (Γελά με το λεκτικό-νοηματικό παιχνίδι του).

Αισθάνομαι πάλι την παράξενη αλλαγή. Αλχημεία μυστική. Ένα ανεπαίσθητο κύμα ελευθερίας και άνεσης απλώνεται μέσα μου. Μου έρχεται ν’ αγκαλιάσω τα πόδια του. Του το λέω, χαμογελά, απλώνει το χέρι του και μ’ ευλογεί.

-Ε καλή μου, ξέρεις, είναι η χάρη. Υποθέτω, έτσι λέω, πως μιλάει στην ψυχή του άλλου, μεταδίδεται. Αυτά που σου λέει ένας γέροντας τα γράφουν και τα βιβλία. Όμως ο γέροντας, καθώς σου τα λέει, σου μεταδίδει και το βίωμά του. Έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, σε λίγο πας  και συ κατά μόνας και προσεύχεσαι όπως ο γέροντας. Η πνευματική ζωή είναι μυστήριο. Καθώς ένας ληστής μπορεί να σου κακοποιήσει το σώμα, έτσι και ένας που έχει κακία, μπορεί να σε κακοποιήσει στην ψυχή. Εκτός αν εσύ έχεις πολλήν αγάπη. Η αγάπη οχυρώνει, είναι ‘μόνωση’».

Αναρωτιέμαι τώρα που λείπει ο γέροντας, αν τον συνάντησα ποτέ αληθινά, αν συνδιαλέχθηκα ποτέ αληθινά μαζί του και, κυρίως, αν συντονίστηκα στο δικό του μήκος κύματος της βίωσης του Ευαγγελίου μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Κάποτε με ρώτησε ξαφνικά:

-«Τι θα πει συνουσία;» Κι εγώ απάντησα χωρίς να πολυσκεφθώ: 

-Ένωση ουσίας.

-«Μόνο όμως με τη θεία χάρη μπορούν δυο άνθρωποι να ενωθούν πραγματικά. Μπορούν λέγοντας την ευχή να ενωθούν μυστικά κι ας είναι χιλιόμετρα μακριά ο ένας από τον άλλο. Και δίνει πολλή χαρά η ένωση αυτή. Μπορούμε να ενωθούμε, αν κάνουμε μυστική ζωή, χωρίς να λέμε λόγια για την αγάπη. Έτσι αβίαστα ενώνεσαι με τη μυστική ζωή, με έρωτα. Αυτός που αγαπά στέλνει καλή δύναμη. Αυτή πάει πλούσια αλλά απαλά, σαν ‘θρους’, καθώς το γράφει η Παλαιά Διαθήκη. Πολύ χάρηκα που τη βρήκα τη λέξη αυτή. Μπορείς να μάθεις να στέλνεις καλή δύναμη στον άλλο κι εκείνος να σε πλησιάζει, χωρίς να ξέρει το γιατί. Είναι τέχνη.»

-Γέροντα, μάθετέ μου την τέχνη αυτή.

-«Μαθαίνεται αυτό; Αν αρχίσεις να το μαθαίνεις με σφιξίματα για αυτοσυγκέντρωση, όπως κάνουν αυτοί οι αποκρυφιστές, θα πάθεις σχιζοφρένεια, θα ξεχαρβαλωθεί το νευρικό σου σύστημα…Οι άνθρωποι σήμερα είναι σαν τα ορφανά. Στερημένοι από στοργή, σαν τα παιδιά που δεν γνώρισαν τη στοργή του πατέρα τους και παραπαίουν χωρίς στήριγμα.»

-Όλοι γέροντα είμαστε έτσι;

-«Ναι, όλοι».

Μένει για λίγο σκυφτός και σιωπηλός. Έπειτα:

-«Σας αισθάνομαι όλους και χαίρομαι. Όπου και να βρεθώ, ζω. Αισθάνομαι τα βιώματα των άλλων και ζω έντονα. Και βλέπω. Ξέρεις η ανιδιοτελής αγάπη κάνει τον άνθρωπο ν’ ανθίζει, η ιδιοτελής τον καίει. Ο γάμος είναι άσκηση στην αγάπη, ο μοναχισμός το ίδιο. Γνώρισα πριν πολλά χρόνια ένα ζευγάρι που ήταν άξιο για την ευχή. Την έμαθε και έβλεπε κάποιες φορές το άκτιστο φως. Εκείνη μάλιστα ήταν Γαλλίδα. Έλεγα μαζί τους την ευχή καμιά φορά. Θέλει προσοχή η νοερή προσευχή, είναι λεπτό πράγμα. Να λες κάμποση ώρα το Κύριε Ιησού Χριστέ κι έπειτα να σηκώνεις τα μάτια, να κοιτάζεις αυτά τα ωραία βουνά, ύστερα να ξαναπιάνεις την ευχή. Στην αρχή όλα χρειάζονται για να βοηθήσουν τον άνθρωπο.»

Ο γέροντας κόβει κάτι κίτρινα λουλουδάκια και μου τα δίνει να τα μυρίσω. Λέει:

-«Να, κι αυτά ακόμη. Όλα είναι πνεύμα μέσα στο πνεύμα του Θεού. Όλα πρέπει να γίνονται απαλά, χωρίς βία. Δεν πρέπει να βιάζουμε τον εαυτό μας, τους άλλους ή τις καταστάσεις.»

Πώς μπορούμε άραγε να μάθουμε να ζούμε; Αναρωτιόμουν. Πώς μπορούμε να μάθουμε να ζούμε χωρίς άγχος, χωρίς πλάνες ή παραπλανήσεις. Πώς μπορώ να ελευθερωθώ από τις άρρωστες ευαισθητοποιήσεις μου; Πλησιάζω στο δωματιάκι του, στέκομαι μπρος στην ανοικτή πόρτα. Μου κάνει νόημα να μπω. Τρία χρόνια έχει περάσει κλεισμένος εδώ. Είναι καταβεβλημένος απ’ την αρρώστια. Κι όμως η αγάπη του τον γεμίζει ζωντάνια. Όλοι και όλα είναι παρόντες.

-«Ναι, πολύ κακό οι φωτιές. Κι αυτά που έγιναν στην Κύπρο τώρα. Υπάρχει μεγάλη αδικία στη γη. ‘Άπαντες εξ έκλιναν άμα ηχρειώθησαν. Ουκ έστιν δίκαιος ουδέ εις’. Τ’ ακούς; Έσχατοι καιροί. Ήρθαν και μερικοί και άρχισαν να μου λένε ότι γεννήθηκε ο Αντίχριστος. Τ’ είναι αυτά τα απλοϊκά που λέτε; Τους είπα. Πολλοί αντίχριστοι γεννήθηκαν ως τώρα, και θα γεννηθούν κι άλλοι».

-Τι θα κάνουμε γέροντα, πώς θα ζήσουμε;

-«Τίποτα, να τίποτα. Θα ζήσουμε με την προσευχή, θα έχουμε κι εμείς τις δικές μας πνευματικές ηδονές. Θ’ αγοράσουμε κι ένα χτήμα να το καλλιεργούμε. Θ’ απλώνεις το χέρι και να, το πουλάκι θα έρχεται να τρώει από τη χούφτα σου.»

Έμεινα κατάπληκτη από την απάντηση, για μένα αντιφατική προς τα προηγούμενα. Μα ίσως αυτή να είναι η πλάνη μας. Ή ξεχνάμε την εσχατολογικότητα της ζωής μας, ή θυμόμαστε τη ματαιότητά της αδιέξοδα, και πέφτουμε στην απραξία και την κατάθλιψη. Κι ο γέροντας σαν να διάβαζε τη σκέψη μου:

-«Διαστρέβλωση του ενστίκτου της ζωής παθαίνουν οι νέοι σήμερα και θέλουν ν’ αυτοκτονήσουν. Οι αδυναμίες των παιδιών προέρχονται από τους γονείς. Γιατί αυτοί είναι σκέτοι άνθρωποι, και τα καταπιέζουν με τη σκέτα ανθρώπινη αγάπη τους. Τον ξέρεις τον κ. Χ; Έχει γράψει ωραία παιδαγωγικά βιβλία. Έχει τέσσερα παιδιά κι είναι όλα χούλιγκανς και χίπις. Ένα αυτοκτόνησε, και στην κηδεία του μαζεύτηκαν τ’ αδέλφια του κι έλεγαν: «Έννοια σου, εμείς θα εκδικηθούμε για σένα». Ο γέροντας ήταν ένας και απλός. Δεν είχε πολλούς εαυτούς. Μάλλον δεν είχε κανένα εαυτό, αλλά καθρέφτιζε Εκείνον, που αγάπησε. Και είναι δύσκολο εσύ με την πολυπλοκότητα των τάσεων και την πολυπλοκότητα  των ενεργειών να μιλήσεις για το γέροντα. Έτσι, μόνο υποκειμενικά μπορείς να μιλήσεις για την συνάντησή σου.

Ας μπορούσαμε όμως να καταλάβουμε και την ‘υποκειμενική’ εμπειρία των Αποστόλων, που μίλησαν για όσα άκουσαν και είδαν. Ο γέροντας έλεγε πως στην Αγία Γραφή υπάρχουν όλες οι απαντήσεις. Πρέπει όμως να μάθουμε να την καταλαβαίνουμε την Αγία Γραφή, όχι αόριστα και αφηρημένα. Κι αυτό μπορεί να γίνει μέσα στην ενότητα της Εκκλησίας. «Αυτό είναι το παν, όλοι μαζί προς τον Χριστό. Αυτό είναι και η Εκκλησία: Όλοι μαζί προς τον Χριστό».

 Άφησε την τελευταία του πνοή παρακαλώντας: «ίνα ώσιν εν».

Άννα Μαρίνη 

Μετάβαση στο περιεχόμενο