Το Νησί

Μια ταινία - μήνυμα πνευματικότητας από την σημερινή Ρωσία

Τον Νοέμβριο του 2006 κυκλοφόρησε στην Ρωσία με μεγάλη επιτυχία η ταινία του ρώσου σκηνοθέτη Παύλου Λούγγιν «ΤΟ ΝΗΣΙ». Δεν έχω την ικανότητα του κριτικού κινηματογράφου για να παρουσιάσω το έργο του σκηνοθέτη και τα βαθιά νοήματα, τα ανθρώπινα πνευματικά και πλήρως θεολογημένα που συνδέουν το μήνυμα της ταινία προς τον σύγχρονο άνθρωπο. Για το λόγο αυτό θα μεταφέρω εδώ μερικά από όσα έχω διαβάζει στις ρωσικές ιστοσελίδες που πραγματεύονται την επιτυχία της ταινίας αυτής. Η ταινία μας παρουσιάζει ένα επεισόδιο του β΄ Παγκοσμίου πολέμου σε νησί στην λευκή θάλασσα όπου αρχίζει η τραγωδία ενός νεαρού Ρώσου ναύτη που τον εξαναγκάζουν οι Γερμανοί να εκτελέσει τον αξιωματικό του για να του χαρίσουν την ζωή. Στην συνέχεια η ταινία μας μεταφέρει στο έτος του 1974 σε ένα μοναστήρι της ιδίας περιοχής όπου ο νεαρός ναύτης ως μοναχός Ανατόλιος τώρα προσπαθεί να ξεπεράσει με την «προσευχή της καρδιάς» το βαθύ τραύμα της ενοχής για το αμάρτημα του φόνου. Θα παρουσιάσω στο περιορισμένο χώρο του σημειώματος ορισμένες σκέψεις των συντελεστών της μεγάλης αυτής επιτυχίας που και οι τρεις είναι βαπτισμένα μέλη της ρωσικής Εκκλησίας.

Ο σεναριογράφος Δ. Σόμπολεβ, στο ερώτημα σε ποιους απευθύνεται ην ταινία σχολιάζει. « Κατά την άποψη μου η ταινία απευθύνεται στους ανθρώπους για τους οπαίους το αισθήματα ενοχής έχει κάποια σημασία, διότι η ύπαρξη αυτού του αισθήματος όπως και της συνειδήσεως επιτρέπει στον κόσμο να βρίσκει την ισορροπία του». Ο σκηνοθέτης Πάβελ Λογγίν που για πρώτη φορά ασχολήθηκε με εκκλησιαστικό θέμα παρατηρεί «Ο θεατής αυτής της ταινίας είναι ο βασανισμένος άνθρωπος που δεν έχασε την ελπίδα να βρει το νόημα της ζωής. Μου φαίνεται πως οι ικανοποιημένοι χριστιανοί δεν θα αποδεχτούν την ταινία όπως και οι ικανοποιημένοι αθεϊστή. Δεν έχει πει και ο Μπερντιάεφ ότι  στην εποχή μας ο βασανισμένος αθεϊστής είναι πού  κοντά στο Θεό παρά ο ικανοποιημένος Χριστιανός».

Ο Πέτρος Μάμανοβ (πατήρ Ανατολιος) πρώην ροκάς και πανκ και σήμερα πιστός Χριστιανός σχολιάζει. «όταν ο καλλιτέχνης άνθρωπος πιστός αρχίζει να τραγουδά η να ζωγραφίζει πίνακες περί του θεού τούτο κατά κανόνα καταλήγει σε ψεύτισμα. Ας δουλέψει όπως θέλει, με την διαίσθηση του και η πίστη του και ο Θεός μέσα του κατά κάποιον τρόπο θα παρουσιαστούν και ο Λουγγίν ο σκηνοθέτης κατάφερε έτσι να αποφύγει το κιτς». Κατά την διάρκεια του 2007 έγιναν πολλές συναντήσεις και συζητήσεις με συμμέτοχη του ευρύτερου κοινού πάνω στο γεγονός και το φαινόμενο της δημιουργίας ενός βαθιά εκκλησιαστικού φιλμ και την πλατιά αποδοχή της ταινίας. «Το Νησί» από ένα λαό που αν και απόκτησε την ελευθερία του μετά από 70 χρονιά πνευματικής σκλαβιάς αντιμετωπίζει σήμερα την επέλαση του ντόπιου και διτικόφερτου αρνητισμού και αθεϊσμού.

Ο κριτικός Σεργεί Γκόρτσεβ χαρακτηρίζοντας «ΤΟ ΝΗΣΙ» σαν την καλλίτερη κινηματογραφική ταινία του 2006 καταλήγει ότι ¨στο σύνολο της, η ταινία μας έδειξε ότι η Ρωσία δεν είναι μόνο πετρέλαια ,αέριο, διαφθορά, και ανηθικότητα. Και αυτό δίνει μια ελπίδα για το καλύτερο». Η λέκτορας Θεολογίας  Λαρίσα Στάχ παρατηρεί « Αυτή η ταινία έγινε δείκτης της καταστάσεως στην οποία βρίσκεται η σημερινή κοινωνία έγινε κατανοητό ότι για άλλη μια φορά δεν κατάφεραν να σπάσουν την Ρωσία». Στην δημοσκόπηση έρευνα που έγινε τα πιο συχνά σχόλια που ακούστηκαν ήταν η αναφορά στον ηθικό προβληματισμό που γεννά και στο φιλοσοφικό της βάθος. Και ιδιαίτερα τονίστηκε ότι την βασική ιδέα του φιλμ οι πολλοί τον είδαν σαν πρόκληση στην μετάνοια. «το φιλμ σε πλησιάζει στο Θεό» «Θέτει τα προβλήματα χρέους , συνειδήσεως τιμής», «δείχνει το θρίαμβο της ανθρώπινης συνειδήσεως»

Θα κλείσω με ένα άλλο σχόλιο του σκηνοθέτη Π.Λουγγίν «Σήμερα από τους πλέον ζωντανούς κοινωνικούς οργανισμούς στην χώρα και την ταινία αυτή απλώς προσπαθούμε να τη διαποτίσουμε με την πνευματική εμπειρία ότι υπάρχει Θεός και ότι δεν είμαστε μόνοι σ` αυτόν το κόσμο». Η έρευνα έγινε στις 3-4 Φεβρουαρίου 2007 σε πανρωσική κλίμακα σε 44 νομούς και 100 πολιτείες- επί 1500 ερωτηθέντων και με στατιστικό σφάλμα μέχρι 3.6 % έδειξε ότι την ταινία παρακολούθησε το 69% των κατοίκων της χώρας και από όσους την παρακολούθησαν το 69% την έκρινε θετικά. «ΤΟ ΝΗΣΙ» παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ Βενετίας, Τορόντο, Λονδίνο και Θεσσαλονίκης.

Στην Ελλάδα η ταινία αγνοήθηκε από τους κινηματογράφους προφανώς ως μη εμπορεύσιμη και στα τηλεοπτικά κανάλια τα γνωστά κυκλώματα θα την θεώρησαν και «σκοταδιστική» κυκλοφορεί από χέρι σε χέρι σε DVD με ελληνικούς υποτίτλους.

Μετάβαση στο περιεχόμενο